Danh mục
De mục
Dịch vụ

Thống kê truy cập
Tổng truy cập 10.774.743
Lượt truy cập hiện tại 7.417
Tìm kiếm
Đăng nhập hệ thống
Người dùng:
Mật khẩu:
Trưng cầu ý kiến
Bạn đánh giá website này như thế nào?


Liên kết website
Hạ đường huyết trong bệnh sốt rét
Ngày cập nhật 13/03/2012
Ảnh minh họa

Khi bệnh nhân bị mắc bệnh sốt rét, biểu hiện lâm sàng hạ đường huyết chưa được các cơ sở y tế chú ý để phát hiện sớm và có biện pháp xử trí kịp thời. Nếu người bệnh có các triệu chứng như khó chịu, bứt rứt, vã mồ hôi, đánh trống ngực, thở hổn hển, giãn đồng tử, co giật... thì nên nghĩ đến tình trạng hạ đường huyết.

Xác định hạ đường huyết
Hạ đường huyết trong bệnh sốt rét là một biến chứng ngày càng được chú ý trên lâm sàng đối với các trường hợp bệnh nhân bị nhiễm chủng loại ký sinh trùng Plasmodium falciparum. Dấu hiệu hạ đường huyết được xác định khi đường huyết dưới 40mg/dl hoặc 2,2mmol/L. Biến chứng này thường xuất hiện trong các trường hợp sau đây:
- Hạ đường huyết có liên quan đến việc điều trị bằng thuốc quinine, quinidine xảy ra khá phổ biến, thường thấy ở mọi lứa tuổi, không phân biệt nam nữ nhưng đặc biệt hay gặp ở đối tượng phụ nữ có thai. Loại thuốc sốt rét này cũng có khả năng gây tăng tiết insuline huyết tương làm hạ đường huyết.
- Đối với phụ nữ có thai bị mắc sốt rét do nhiễm ký sinh trùng Plasmodium falciparum, dấu hiệu hạ đường huyết cũng thường hay xảy ra dù tình trạng bệnh lý lâm sàng nặng hay nhẹ, có điều trị bằng thuốc sốt rét quinine hay không.
- Dấu hiệu hạ đường huyết ở những bệnh nhân bị sốt rét nặng và sốt rét ác tính thường gặp nhiều hơn ở những bệnh nhân mắc sốt rét thể thông thường. Biểu hiện này xảy ra khá phổ biến trong sốt rét ác tính thể não, suy gan cấp, thiếu máu nặng, mật độ ký sinh trùng cao, nhiễm toan lactic... Chúng xuất hiện ở trẻ em nhiều hơn người lớn.
Nguyên nhân gây hạ đường huyết
Bệnh nhân sốt rét do nhiễm ký sinh trùng Plasmodium falciparum bị hạ đường huyết có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau như:
- Sử dụng thuốc quinine trong điều trị sốt rét là một yếu tố nguyên nhân có khả năng làm tăng hoạt các tế bào tiết nội tiết tố insuline gây hạ đường huyết.
- Nhu cầu tiêu thụ chất đường glucose của ký sinh trùng sốt rét và cơ thể bệnh nhân đều tăng trong cơn sốt rét do nhiễm Plasmodium falciparum. Sự chuyển hóa chất glucose nhanh hơn, sự hủy yếm khí chất glucose vượt ngưỡng lọc của gan, tình trạng toan lactic phát sinh và làm cho bệnh cảnh lâm sàng trở thành nặng.
- Trường hợp thiết hụt glycogen hoặc không tân tạo được glycogen ở gan sẽ làm hạ đường huyết nhưng giảm nội tiết tố insuline máu, đồng thời thường kèm theo tăng chất lactate và alanine. Sự giảm tân tạo glycogen ở gan có thể do nhiễm toan lactic, nhiễm huyết nội độc tố và giảm việc cung cấp máu cho gan. Bệnh nhân không ăn được hoặc ăn ít cũng dẫn đến trình trạng hạ huyết áp.
Biểu hiện lâm sàng hạ đường huyết
Biểu hiện hạ đường huyết thường hay gặp ở những bệnh nhân sốt rét được điều trị bằng thuốc quinine. Triệu chứng kinh điển có thể xảy ra như bị hồi hộp, thở dốc, mạch nhanh, huyết áp hạ, gai rét, vã nhiều mồ hôi; thậm chí bị chóng mặt, ngất xỉu, vật vã, bại hoặc liệt chân tay. Có thể bị co giật cục bộ hoặc toàn thân, có rối loạn định hướng, hôn mê, tăng trương lực cơ; phản xạ gân xương tăng, có dấu hiệu Babinski dương tính ở cả hai bên.
Trên thực tế lâm sàng, những triệu chứng hạ đường huyết nêu trên thường khi ít được chú ý, dễ bỏ qua vì có nhiều đặc điểm tương tự khi bị mắc bệnh sốt rét thể thông thường và sốt rét ác tính. Triệu chứng hạ đường huyết đối với các trường hợp bị sốt rét ác tính thể não khó phát hiện hơn, nó thường làm cho bệnh nặng thêm, hôn mê sâu hơn, mất phản xạ giác mạc; dễ xuất hiện triệu chứng co giật hơn so với sốt rét ác tính thể não không có biến chứng hạ đường huyết. Vì vậy cần xét nghiệm đường trong máu vào buổi sáng trước khi tiêm truyền thuốc quinine cho bệnh nhân để điều trị.
Xử trí khi bị hạ đường huyết
Khi phát hiện bệnh nhân sốt rét có các dấu hiệu bị hạ đường huyết, người bệnh cần phải được điều trị hỗ trợ ngay. Biện pháp xử trí hạ đường huyết đối với người lớn bằng cách tiêm tĩnh mạch chậm chất đường glucose 30% với liều lượng 50ml; đối với trẻ em dùng glucose 30% với liều lượng 1 đến 2ml/ kg trọng lượng cơ thể. Sau đó truyền tĩnh mạch để duy trì bằng đường glucose 10%, lượng dịch truyền được thực hiện tùy theo chỉ số cân bằng nước-điện giải và chất đường trong máu của người bệnh.
Hạ đường huyết trong bệnh sốt rét là một vấn đề trên thực tế lâm sàng ít khi được các bác sĩ điều trị chú ý nên dễ bị bỏ qua. Vì vậy các cơ sở y tế cần quan tâm đến dấu hiệu xuất hiện này để xử trí hỗ trợ kịp thời nhằm góp phần giúp người bệnh đáp ứng điều trị.



TTƯT.BS. Nguyễn Võ Hinh




Các tin khác
Xem tin theo ngày